است غنا كردن و شنيدن غنا هرگاه باآلت طرب نباشد ، مانند طنبور ، ونى ، وسرنا ، وسنج ، وچهارتار ، وطبل ، و استعمال اين آلات طرب و شنيدن آنها صغيره است ، و ضررى به عدالت شاهد ندارد ، مگر آنكه اصرار بر آنها نمايد ، وطاعتش غالب بر آنها نباشد ، و همچنين نه حرام است و نه مكروه بلكه مباح است حُدي خواندن از براى شتر راندن ، ودف زدن - هر چند كه حلقه دار باشد - از براى اظهار سرور وخوشحالى در عروسى وختنه وعيد ، و رسيدن مسافر و امثال اينها ، و همچنين شنيدن حُدي ودف از جهت آنكه در حليّت آنها اخبار بسيار وارد شده است ، بلكه تصريح كرده است نووى به سنّت بودن حُدي ، وبغوى به سنّت بودن دف ، تمام شد كلام قاضى « 1 » . وجوهرى حنفى در كتاب « صحاح اللّغة » در ترجمه « دِركِله » بكسر دال و كاف گفته است كه : آن نوعى است از بازى عجم ، وابو عمرو گفته است كه : آن نوعى است از رقص ، و در حديث مذكور است كه : پيغمبر صلّى اللَّه عليه آله وسلّم گذشت بر اصحاب « دِركِله » پس فرمود به ايشان كه : « سعى كنيد اى بنى ارفده در رقصيدن ، تا يهود و نصارى

--> ( 1 ) - فتح الوهاب بشرح منهج الطلاب : 2 / 220 .